Yüz Çökmesi: Neden Olur, Nasıl Geçer?

Yüz çökmesi, yanak, şakak ve göz altı gibi bölgelerde hacim azaldığı için yüzün olduğundan zayıf, yorgun ya da yaşlı görünmesidir. Çoğu zaman tek bir nedeni yoktur: yaşla birlikte yağ dokusu ve kemik desteği azalır, hızlı kilo kaybı bu değişimi belirginleştirir. Bazen ise altta tedavi edilmesi gereken bir sağlık sorunu vardır.

Bu yazıda yüzün neden çöktüğünü, stresin ve kilo kaybının payını, genç yaşta görülen çökmeyi, hangi durumda önce doktora gitmeniz gerektiğini ve tedavi seçeneklerinin nerede yetersiz kaldığını bulacaksınız.

Kısaca

Yüz çökmesi nedir? Çökme mi, sarkma mı, cilt mi?

Aynada “yüzüm çöktü” diye tarif edilen görüntünün arkasında üç farklı değişim olabilir. Bunları ayırmak önemlidir, çünkü her birinin çözümü farklıdır.

Çoğu kişide bu üçü birlikte bulunur. Hacim kaybı ilerledikçe yanak dokusu aşağı kayar ve sarkma da belirginleşir. Sarkmanın nedenlerini yüz sarkması neden olur? yazımızda ayrıca anlattık.

Yüz neden çöker? Yaşla değişen üç katman

Yüz tek bir kütle olarak yaşlanmaz. Deri ile kemik arasında birbirinden bağımsız katmanlar vardır ve her biri farklı hızda değişir.

1. 1Deri
2. 2Yüzeyel yağ (bölmeli)
3. 3SMAS (kas-zar tabakası)
4. 4Derin yağ
5. 5Kemik

1. Yağ kompartmanları

Yüzün deri altı yağı, ince zarlarla birbirinden ayrılmış ayrı bölmelerden (kompartmanlardan) oluşur [1]. Yaşla birlikte orta yüzdeki bu bölmeler aşağı doğru yer değiştirir ve hacim aşağıya kayar [3]. Özellikle burun kenarına yakın, derinde yer alan derin medial yanak yağı hacim kaybettiğinde yanak düzleşir, burun-dudak kıvrımı (nazolabial kıvrım) belirginleşir ve gerçekte sarkma olmasa da sarkmış bir görünüm oluşabilir [2].

2. Kemik desteği

Yüz iskeleti de yaşla değişir. Çalışmalarda en belirgin kemik kaybının üst çenede (burun kenarı dahil), göz çukuru kenarının üst-iç ve alt-dış kısmında ve çene önünde olduğu gösterilmiştir [4, 5]. Kemik desteği azaldıkça üstündeki yumuşak dokular geriye ve aşağıya çekilir. Bu çalışmalar farklı yaş gruplarını karşılaştıran kesitsel çalışmalardır; aynı kişiyi yıllarca izleyen çalışma yoktur, ancak bulgular birbiriyle tutarlıdır.

3. Deri

Deri incelir, esnekliğini kaybeder ve güneş hasarı birikir. Deri, altındaki hacim kaybını gizleyemez hâle gelir; çukurlar ve gölgeler daha görünür olur.

Hacim kaybı her yüzde aynı yerde başlamaz. Aşağıdaki çizim, çökmenin sık görüldüğü bölgeleri gösterir.

1. 1Şakak
2. 2Göz altı–yanak geçişi
3. 3Derin medial yanak
4. 4Yanak ön yüzü (elmacık altı)
5. 5Çene önü

Kilo verince yüz neden çöker? Zayıflama iğneleri ve “Ozempic yüzü”

Kilo verirken vücuttaki yağ ile birlikte yüzdeki yağ da azalır. Yüz yağı sınırlı olduğu için birkaç kilonun kaybı bile yanak ve şakakta fark edilebilir. Masif kilo kaybı üzerine yapılan çalışmaları derleyen bir sistematik incelemede en belirgin hacim kaybının orta yanakta olduğu, kişilerin daha yaşlı algılandığı bildirilmiştir [7].

Son yıllarda zayıflama iğneleri (GLP-1 ilaçları) ile birlikte “Ozempic yüzü” ifadesi yaygınlaştı. Bu ilaçları kullanan 20 hastanın görüntülerini inceleyen bir çalışmada ortalama 11 kg kilo kaybından sonra orta yüz hacminin yaklaşık %9 azaldığı, her 10 kg için yaklaşık %7 kayıp olduğu bildirilmiştir [6]. Ancak güncel bir sistematik derlemeye göre bu değişiklikler ayrı bir hastalık tablosu değildir; başka nedenlerle hızlı kilo verenlerde görülen değişikliklerle örtüşür [20].

Kısacası, yüzdeki hacim kaybına yol açan şey ilacın kendisi değil, hızlı ve belirgin kilo kaybıdır. İlaç bırakıldığında kilo geri alınırsa yüz hacmi de kısmen değişebilir, ancak bu kişiden kişiye farklıdır.

Kilo vermeye devam ediyorsanız kalıcı bir işlem için acele edilmez. Kilo sabitlenmeden yapılan işlemin sonucu sonraki kilo değişimleriyle değişebilir. Ne kadar beklemeniz gerektiği, kilo öykünüze göre hekiminizle birlikte belirlenir.

Stresten yüz çöker mi? Kanıt ne diyor?

“Stresten yüzüm çöktü” en sık sorulan sorulardan biri. Dürüst cevap şu: Stresin tek başına yüzde hacim kaybı yaptığını gösteren güçlü bir çalışma yok. Psikolojik stresi cilt yaşlanmasına bağlayan mekanizmalar tartışılsa da bu konudaki derlemeler doğrudan ve kesin bir kanıt bulunmadığını belirtiyor [9].

Buna karşın stres yüzü dolaylı yollardan etkileyebilir:

• Uyku: 31 saat uykusuz kalan kişilerin fotoğraflarında gözlemciler daha düşük göz kapakları, daha koyu göz altları, daha solgun cilt ve ağız köşelerinde düşme fark etmiştir [8]. Bu, hacim kaybı değil, geçici bir yorgun görünümdür.
• İştah ve kilo: Yoğun stres dönemlerinde iştahsızlık ve kilo kaybı, yukarıda anlatılan yoldan yüz hacmini azaltabilir.
• Alışkanlıklar: Stresle artan sigara, yetersiz beslenme ve düzensiz yaşam görünümü olumsuz etkiler.

Bu yüzden önce şu ayrımı yapmak gerekir: Yoğun bir dönemden sonra yüzünüz yorgun ve solgun mu görünüyor, yoksa yanak ve şakakta gerçekten kalıcı bir hacim kaybı mı var? Uyku düzeni toparlandığında geçen yorgun görünüm için yüzdeki yorgunluk ifadesi nasıl geçer? yazımıza bakabilirsiniz. Kilo kaybıyla birlikte gelen kalıcı hacim kaybı ise bu yazıda anlatılan nedenlerle değerlendirilir.

Genç yaşta yüz çökmesi neden olur?

20’li ve 30’lu yaşlarda yüz çökmesinin en sık nedenleri şunlardır:

• Hızlı kilo kaybı ve çok düşük vücut yağı: Yoğun diyet ya da çok yoğun spor yapanlarda yüz yağı da azalır.
• Sigara: Tek yumurta ikizlerini karşılaştıran çalışmalarda sigara içen ikizde göz altı ve yanak torbaları, burun-dudak kıvrımı ve gıdının daha belirgin olduğu gösterilmiştir; birkaç yıllık sigara farkı bile fark edilebilir değişim yaratabilmiştir [11].
• Güneş: Güneşe daha fazla maruz kalan ikizlerin daha yaşlı göründüğü bildirilmiştir [10].
• Doğuştan yüz yapısı: İnce yüzlü ve elmacık kemikleri belirgin kişilerde yanak çukurluğu genç yaşta da görünebilir. Bu bir hastalık değildir.

İkiz çalışmasında ilginç bir bulgu da vardır: Kilosu daha fazla olan ikiz 40 yaşından önce daha yaşlı, 40 yaşından sonra ise daha genç görünmüştür [10]. Yani ileri yaşta yüzdeki bir miktar yağ, daha dolgun ve genç bir görünüme katkı sağlayabilir.

Yüzü zaten ince olan kişilerde yanak yağının alındığı bişektomi gibi işlemler genellikle önerilmez; ileride çökük görünümü artırabilir.

Genç yaşta açıklanamayan kilo kaybı, yeme davranışıyla ilgili kaygı ya da tek taraflı çökme varsa estetik işlem düşünülmeden önce aşağıdaki bölüm okunmalıdır.

Yüz çökmesi hangi hastalığın belirtisi olabilir? Ne zaman doktora gitmeli?

Yüz çökmesi çoğunlukla yaşlanma ve kilo kaybıyla ilgilidir. Ancak bazı durumlarda altta yatan bir sağlık sorunu olabilir. İstemsiz kilo kaybı; aşırı çalışan tiroit, yeme bozuklukları, kronik enfeksiyonlar ya da kanser gibi nedenlerle görülebilir [13]. Yüzün yalnız bir tarafında ilerleyen çökme ise nadir görülen ve genellikle 20 yaşından önce başlayan bazı hastalıkların belirtisi olabilir [14].

Yüz çökmesi kendiliğinden düzelir mi? Günlük hayatta neler yapılabilir?

Yorgunluk ve uykusuzluğa bağlı görünüm, uyku düzeni toparlandığında genellikle düzelir. Kilo kaybına bağlı çökme, kilo kısmen geri alındığında azalabilir. Yaşa bağlı yağ ve kemik değişimleri ise kendiliğinden geri dönmez.

Günlük hayatta şunlar yüzün daha hızlı yaşlanmasını önlemeye yardımcı olabilir:

• Kiloyu dengede tutmak: Hızlı ve tekrarlayan kilo alıp vermeler yerine yavaş ve sürdürülebilir kilo kontrolü.
• Uyku: Düzenli ve yeterli uyku.
• Güneş koruyucu: Yaklaşık 900 kişiyle yapılan randomize bir çalışmada her gün güneş koruyucu kullananlarda 4,5 yıl boyunca saptanabilir cilt yaşlanması artışı görülmemiştir [12].
• Sigarayı bırakmak: Sigaranın yüzdeki yaşlanma bulgularını belirginleştirdiği ikiz çalışmalarında gösterilmiştir [10, 11].

Yüz egzersizlerinin, yüz yogasının, vitamin ya da kolajen takviyelerinin kaybolan hacmi geri getirdiğine dair güçlü bir kanıt yoktur.

Tedavi seçenekleri: ne yapar, nerede yetmez?

Her yöntem farklı bir soruna yöneliktir. Aşağıda her birinin ne yaptığı, sınırı ve bilinmesi gereken riskleri özetlenmiştir. Ayrıntılı bilgi için ilgili sayfalara bakabilirsiniz.

Hiyalüronik asit dolgu

Yanak, şakak ve göz altı gibi bölgelerde sınırlı hacim kaybını gidermek için kullanılır. Orta yüz hacim kaybında yapılan randomize kontrollü bir çalışmada 6. ayda tedavi edilenlerin %85,6’sında en az bir derece düzelme görülmüş, katılımcıların yaklaşık yarısında düzelme 24 ay sürmüştür [15]. Bu çalışma üretici firma desteklidir.

Sınırı: Etkisi geçicidir ve sarkmayı kaldırmaz. Riski: Dolgunun bir damara girmesi nadir ama ciddi bir komplikasyondur; deri kaybına ve çok nadiren görme kaybına yol açabilir [16]. Hiyalüronik asit dolgu, gerektiğinde hiyalüronidaz adlı bir enzimle eritilebilir. Ayrıntılar için elmacık kemiği dolgusu ve göz altı ışık dolgusu sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Yağ enjeksiyonu (yağ transferi)

Kişinin kendi vücudundan alınan yağ, işlenerek yüzde hacim kaybı olan bölgelere enjekte edilir. Birden çok bölgede hacim kaybı olanlarda düşünülebilir.

Sınırı: Enjekte edilen yağın ne kadarının tutunacağı önceden kesin olarak bilinemez. 27 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde tutunma oranı %26 ile %83 arasında, ortalama %47 bulunmuştur [17]; bu nedenle ek seans gerekebilir. Riski: Yağın bir damara girmesi çok nadir ama ciddi bir komplikasyondur [19]. Ayrıntılar için yağ enjeksiyonu sayfamıza bakabilirsiniz.

Orta yüz germe ve derin plan yüz germe

Hacim kaybına belirgin sarkma eşlik ediyorsa, yani yanak dokusu aşağı inmişse, dokuların yeniden yukarı konumlandırılması gerekebilir. Bu ameliyatlar sarkmış dokuyu yerine taşır.

Sınırı: Germe ameliyatı tek başına hacim eklemez. Çökme yaygın hacim kaybından kaynaklanıyorsa germe ile birlikte yağ enjeksiyonu da değerlendirilebilir. Riski: Ameliyattan sonra en sık görülen ciddi komplikasyon kanamaya bağlı kan birikimidir (hematom); çalışmalarda tanıma göre %1,1 ile %4,2 arasında bildirilmiştir [18, 21]. Yüz sinirinde zayıflık nadirdir ve çoğu geçicidir. Ayrıntılar için orta yüz germe ve derin plan yüz germe sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Cilt kalitesi uygulamaları

İnce çizgi, leke ve ton sorunlarında CO2 fraksiyonel lazer ya da mezoterapi gibi uygulamalar cilt yüzeyine yöneliktir. Sınırı: Kaybolan hacmi geri getirmezler.

Hangi durumda hangi seçenek?

Aşağıdaki tablo genel bir yol haritasıdır; kişisel karar muayeneden sonra verilir.

Muayenede neler değerlendirilir?

• Hacim haritası: Hangi bölgelerde ne kadar hacim kaybı olduğu.
• Sarkma: Dokuların yer değiştirip değiştirmediği.
• Cilt: Deri kalınlığı, esnekliği ve güneş hasarı.
• Kemik desteği: Elmacık, göz çukuru kenarı ve çene hattı.
• Kilo öyküsü: Son dönemde ne kadar kilo verildiği, kilonun sabit olup olmadığı, zayıflama ilacı kullanılıp kullanılmadığı.
• Sağlık durumu: Kullanılan ilaçlar, sigara ve eşlik eden hastalıklar.

Sık sorulan sorular

Kişisel değerlendirme

Muayene ve kişisel plan

Op. Dr. Ali Çetinkaya

Estetik, Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Uzmanı · TPRECD üyesi · Ataşehir, İstanbul

Yüzünüzdeki değişimin hacim kaybından mı, sarkmadan mı, yoksa cilt yüzeyinden mi kaynaklandığı ancak muayeneyle ayırt edilebilir. Muayene için iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

WhatsApp’tan yazın0532 663 43 60İletişim formu →

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.