Meme protezi (meme implantı), memeye hacim kazandırmak ya da memeyi yeniden şekillendirmek için meme dokusunun veya göğüs kasının arkasına yerleştirilen tıbbi bir cihazdır. Estetik amaçlı meme büyütmede ve meme kanseri ameliyatı sonrası onarımda kullanılır.
Bu yazıda protez çeşitlerini, boyutun nasıl belirlendiğini, protezin ne kadar dayandığını, hangi kontrollerin önerildiğini ve hangi risklerin bilinmesi gerektiğini bulacaksınız. Ameliyatın kendisini, iyileşme sürecini ve izleri meme büyütme ameliyatı sayfamızda ayrıntılı olarak anlatıyoruz.
Mastektomi sonrası sütyen içine konan dış (takma) protez arıyorsanız: bu yazı vücuda yerleştirilen implantları anlatır. Dış protezlerle ilgili bilgi için tedavinizi yürüten ekipten destek alabilirsiniz.
Kısaca
- Meme protezleri ömür boyu kullanılmak üzere tasarlanmış cihazlar değildir; ancak belirli bir sürede değiştirilmeleri de zorunlu değildir.
- Silikon protezlerde yırtılma çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle belirti olmasa da düzenli ultrason veya MR önerilir.
- Tek bir doğru boyut ya da “en iyi” protez yoktur. Seçim göğüs kafesi genişliğine, doku kalınlığına ve cilt esnekliğine göre yapılır.
- Meme implantları en yüksek risk sınıfındaki tıbbi cihazlardandır; ameliyattan sonra size bir implant kartı verilmelidir.
- Yıllar sonra ortaya çıkan şişlik, kitle veya sertlik mutlaka muayene edilmelidir.
Meme protezi nedir?
Her meme protezinin dışında silikon bir kabuk, içinde ise dolgu bulunur. Günlük dilde kullanılan “meme silikonu” ifadesi çoğunlukla silikon jel dolgulu protezi anlatır; “meme protezi” ve “meme implantı” aynı cihazı tarif eder.
Türkiye’de tıbbi cihazlar, Avrupa Birliği düzenlemesiyle uyumlu Tıbbi Cihaz Yönetmeliği’ne tabidir. Bu yönetmelikte meme implantları en yüksek risk grubu olan sınıf III cihazlar arasında yer alır [7]. Bu nedenle üretimden kullanıma kadar sıkı kurallara bağlıdırlar.
Meme protezi çeşitleri
Dolguya göre: silikon jel ve serum fizyolojik (salin)
Günümüzde en sık kullanılan protezler kohezif silikon jel dolguludur. Kohezif jel, kabuk zarar görse bile büyük ölçüde bir arada kalacak kıvamdadır. Salin protezler ise steril tuzlu su ile doldurulur; yırtıldıklarında içerik vücut tarafından emilir ve meme kısa sürede küçüldüğü için fark edilmesi kolaydır.
Şekle göre: yuvarlak ve damla (anatomik)
Yuvarlak protezler her yönden simetriktir. Damla (anatomik) protezlerin alt kısmı daha dolgundur. Bir meta-analizde damla protezlerin yuvarlak protezlere göre estetik bir üstünlüğü gösterilememiş; plastik cerrahlar fotoğraflarda protezin şeklini ancak yaklaşık yarı yarıya (%52) doğru tahmin edebilmiştir [4]. Damla protezler dönerse (rotasyon) memenin şekli bozulabilir; bu nedenle yerleşimi daha fazla dikkat ister.
Yüzeye göre: düz, mikro ve makro dokulu
Protez kabuğunun yüzeyi düz (pürüzsüz) ya da farklı derecelerde dokulu (tekstürlü) olabilir. Dokulu yüzeyler protezin yerinde kalmasına yardımcı olmak için geliştirilmiştir. Ancak nadir görülen implantla ilişkili lenfoma (BIA-ALCL), özellikle makro dokulu yüzeylerle ilişkilendirilmiştir [5]. Hangi yüzeyin kullanılacağı, muayenede bu bilgiler birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Profile göre: düşük, orta ve yüksek profil
Profil, protezin öne doğru ne kadar çıkıntı yaptığını anlatır. Aynı hacimdeki iki protezden dar tabanlı ve yüksek profilli olan daha çok öne çıkar, geniş tabanlı ve düşük profilli olan ise daha yayvan durur. Bu yüzden protez seçiminde yalnızca hacme bakmak yeterli değildir.
| Özellik | Seçenek | Bilinmesi gereken |
|---|---|---|
| Dolgu | Kohezif silikon jel, salin | Silikon jelde yırtılma çoğu zaman belirtisizdir; salinde fark edilir |
| Şekil | Yuvarlak, damla (anatomik) | Damla protezin estetik üstünlüğü gösterilmemiştir; dönme riski vardır |
| Yüzey | Düz, mikro dokulu, makro dokulu | Nadir görülen BIA-ALCL makro dokulu yüzeylerle ilişkilendirilmiştir |
| Profil | Düşük, orta, yüksek | Aynı hacim, tabana göre farklı görünür |
Meme protezi kaç cc olmalı?
Tek bir doğru cc değeri yoktur. Hacim; göğüs kafesinin ve memenin taban genişliğine, mevcut meme dokusunun kalınlığına, cildin esnekliğine ve meme başı ile meme altı kıvrımı arasındaki mesafeye göre seçilir. Dokuya uygun seçilen protez daha doğal durur ve ileride boyut değişimi için tekrar ameliyat gerekme olasılığını azaltabilir [6].
“200 cc kaç beden yapar?” sorusunun da tek bir cevabı yoktur. Sütyen bedeni göğüs çevresine ve markaya göre değişir; aynı hacim dar bir göğüs kafesinde daha büyük, geniş bir göğüs kafesinde daha küçük görünür. Dokunun taşıyabileceğinden büyük protezler cildi inceltip meme sarkmasını hızlandırabilir.
Protez nereye yerleştirilir?
Protez meme dokusunun altına (kas üstü), göğüs kasının altına ya da üst kısmı kas altında, alt kısmı meme dokusu altında kalacak şekilde (dual plan) yerleştirilebilir. Kesi en sık meme altı kıvrımına yapılır ve iz kıvrımın içinde kalır; meme başı çevresi (areola kenarı) ve koltuk altı da seçenekler arasındadır. İleride emzirmeyi düşünüyorsanız bunu muayenede belirtin; kesi yeri ve yerleşim konuşulurken dikkate alınmalıdır. Hangi yerleşimin size uygun olduğu doku kalınlığınıza bağlıdır; seçenekleri meme büyütme ameliyatı sayfamızda karşılaştırdık. Memede sarkma da varsa protez tek başına memeyi kaldırmaz; bu durumda implantlı meme dikleştirme planlanır. Hem sarkma hem hacim kaybı olan göğüslerde seçenekleri sarkık ve boş göğüsler nasıl toparlanır? yazımızda anlatıyoruz.
- Göğüs kası
- Süt bezi dokusu
- Yağ dokusu
- İmplant
- Kaburga
Marka seçerken neye bakılır?
“En iyi meme protezi hangisi?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Önemli olan markadan çok aşağıdaki noktalardır:
- Protezin ülkemizde kullanım için gerekli uygunluk belgelerine sahip olması ve ulusal Ürün Takip Sistemi’nde (ÜTS) kayıtlı olması
- Uzun dönem güvenlik verilerinin bulunması
- Yüzey tipinin (düz, mikro ya da makro dokulu) açıkça belirtilmesi
- Ameliyattan sonra seri numarasını içeren implant kartının verilmesi
Üretici garantisi ile protezin ömrü aynı şey değildir. Garanti, belirli durumlarda değişim masraflarına ilişkin bir taahhüttür; protezin vücutta ne kadar sorunsuz kalacağını göstermez.
Cerrah seçerken sorulması gerekenleri meme estetiği cerrahı seçerken nelere dikkat edilmeli? yazımızda topladık.
Meme protezi ömürlük mü, kaç yılda bir değişir?
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), meme protezlerinin ömür boyu kullanılacak cihazlar olarak görülmediğini; protez vücutta ne kadar uzun kalırsa sorun ve ek ameliyat olasılığının arttığını belirtir [1]. Öte yandan “her 10 yılda bir mutlaka değiştirilmeli” diye bir kural yoktur. Sorun çıkmayan protez yerinde kalabilir; değişim, bir sorun ya da yeni bir istek olduğunda gündeme gelir.
On yıl izlenen 715 hastalık bir çalışmada meme büyütme hastalarının %81,8’inde ilk protez 10. yılın sonunda hâlâ yerindeydi [2]. Değişimin hangi durumlarda gerektiğini meme protezi ne zaman değiştirilir? yazımızda, ameliyatı ise meme protezi değişimi sayfamızda anlatıyoruz.
Belirti yoksa da kontrol gerekir mi?
Evet. Silikon protezlerdeki yırtılmaların çoğu belirti vermez (“sessiz yırtılma”) [1]. FDA, silikon jel protezi olan ve şikâyeti bulunmayan kişilerde ilk ultrason veya MR incelemesinin ameliyattan 5–6 yıl sonra, sonrasında 2–3 yılda bir yapılmasını önerir; belirti varsa ya da ultrason şüpheliyse MR önerilir [1]. Salin protezlerde yırtılma kendiliğinden fark edildiği için bu tür bir tarama önerilmez [1].
Meme kanseri taramasında mamografi çektirirken protezinizin olduğunu mutlaka belirtin. Protezler çekimi zorlaştırabilir; teknisyen protezi geriye iterek ek görüntüler alabilir [1].
Meme protezi patlarsa veya yırtılırsa ne olur?
Silikon protez yırtıldığında jel çoğunlukla protezin çevresinde oluşan kapsülün içinde kalır. Bazen memede şekil değişikliği, sertlik, ağrı veya şişlik görülebilir. Yırtılmadan şüpheleniliyorsa MR ile değerlendirilir; yırtılma doğrulanırsa protezin değiştirilmesi ya da çıkarılması önerilir.
Şikâyetiniz varsa ne yapmalısınız?
Yırtılma oranları üreticiye, protez tipine ve izleme yöntemine göre büyük farklılık gösterir. MR ile izlenen bir grupta 10 yılda hastaların %13’ünde (yaklaşık 8 kişiden 1’inde) yırtılma saptanmış [2]; başka bir üreticinin 10 yıllık çalışmasında ilk kez meme büyütme yapılan hastalarda bu oran %24,2 (yaklaşık 4 kişiden 1’i) olarak hesaplanmıştır [3]. Bu nedenle tek bir “yırtılma oranı” vermek yanıltıcı olur.
Kapsül kontraktürü, kayma ve dalgalanma
Vücut her protezin çevresinde ince bir zar (kapsül) oluşturur. Bu zar bazen kalınlaşıp büzüşerek memeyi sertleştirebilir ve şeklini bozabilir; buna kapsül kontraktürü denir. 10 yıllık bir çalışmada meme büyütme hastalarında bu oran %18,9 (yaklaşık 5 kişiden 1’i) bulunmuş; kas altına yerleştirilen protezlerde %15,7, meme dokusu altına yerleştirilenlerde %26,3 olmuştur [2]. Yaklaşık 100 bin hastayı kapsayan bir analizde kapsül kontraktürü, meme büyütmeden sonra yeniden ameliyatın en sık nedeni olarak bildirilmiştir [8].
Kapsül kontraktürünün derecesi genellikle dört evreli Baker sınıflamasıyla anlatılır [12]:
- Evre I: Meme yumuşaktır ve doğal görünür.
- Evre II: Meme biraz serttir, görünüm normaldir.
- Evre III: Meme serttir ve şekil bozukluğu görülür.
- Evre IV: Meme sert ve ağrılıdır, şekil bozukluğu belirgindir.
Yakınmaya ve şekil bozukluğuna yol açan ileri evreler çoğunlukla ameliyat açısından değerlendirilir; hangi yaklaşımın uygun olduğu muayenede belirlenir. Ameliyat seçeneklerini meme protezi değişimi ve meme protezi çıkarma sayfalarımızda anlatıyoruz.
Protezin yer değiştirmesi, damla protezlerde dönmesi ve ince dokuda kenarlarının dalgalanma (rippling) şeklinde hissedilmesi de görülebilir. Ağrının hangi durumlarda normal sayıldığını silikonlu memede ağrı yazımızda bulabilirsiniz.
Meme protezi kanser yapar mı? BIA-ALCL
Meme protezlerinin meme kanseri riskini artırdığı gösterilmemiştir. Ancak meme kanserinden farklı, nadir görülen bir lenf bezi kanseri olan BIA-ALCL (meme implantıyla ilişkili anaplastik büyük hücreli lenfoma), protezin çevresindeki kapsülde gelişebilir.
Hollanda’da yapılan ulusal bir çalışmada protezi olan kadınlarda kümülatif risk 50 yaşında milyonda 29, 70 yaşında milyonda 82 olarak hesaplanmış; 75 yaşından önce bir vaka görülmesi için yaklaşık 6.920 kadının protez taşıması gerektiği bulunmuştur. Vakalardaki protezlerin %82’si makro dokulu yüzeyliydi [5].
BIA-ALCL genellikle ameliyattan yıllar sonra, memede kalıcı şişlik (sıvı birikmesi), kitle veya ağrıyla kendini gösterir [1]. Bu belirtiler varsa muayene olun. Türk Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği, hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde önlem amacıyla protezin çıkarılmasını önermemekte; düzenli kontrol önermektedir [9].
“Meme protezi hastalığı” nedir?
Bazı kadınlar yorgunluk, eklem ağrısı, konsantrasyon güçlüğü gibi yakınmaları protezlerine bağlar. Bu tabloya “meme protezi hastalığı” (breast implant illness) denir. Tanınmış bir tıbbi tanı değildir ve protezle neden-sonuç ilişkisi kanıtlanmamıştır; yine de yakınmalar ciddiye alınmalı, başka nedenler araştırılmalıdır. Protezlerinizi çıkartmayı düşünüyorsanız seçenekleri meme protezi çıkarma sayfamızda anlatıyoruz.
Günlük yaşam: spor, uçak yolculuğu ve kilo değişimi
Spor: Ameliyattan sonra ağır egzersize dönüş genellikle 4–6 haftayı bulur; kesin zamanı kontrol muayenesinde hekiminiz belirler. Ayrıntılı iyileşme takvimi meme büyütme ameliyatı sayfamızda, bakım önerileri ise meme büyütme ameliyatı sonrası dikkat edilmesi gerekenler yazımızdadır.
Uçak yolculuğu: Laboratuvar koşullarında yapılan bir çalışmada protezlerde belirgin hacim değişikliği ancak dalışın hemen ardından yüksek irtifaya çıkılması gibi olağan dışı koşullarda görülmüş; araştırmacılar bu koşulların günlük yaşamda oluşmasını son derece olası bulmamıştır [13]. Dalış yapıyorsanız bunu hekiminize belirtin.
Kilo değişimi: Protezin hacmi kiloyla değişmez; değişen, çevresindeki meme dokusudur. Belirgin kilo alıp verme memenin şeklini ve protezin ne kadar hissedildiğini değiştirebilir.
Gebelik ve emzirme
Protezi olan kadınların çoğu emzirebilir. Ancak bir meta-analizde protezi olan kadınlarda yalnızca anne sütüyle besleme oranı daha düşük bulunmuştur [10]. Gebelik ve emzirme sırasında meme büyüyüp küçüldüğü için sonrasında şekil değişebilir; protezin kendisi bu süreçte büyüyüp küçülmez. Belirgin sarkma gelişirse meme dikleştirme seçenekleri değerlendirilebilir. Emzirme planınızı ameliyat öncesinde hekiminizle konuşmanız önerilir. Ayrıntılar için meme estetiği sonrası emzirme yazımıza bakabilirsiniz.
İmplant kartı ve ÜTS kaydı: hasta olarak haklarınız
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği’ne göre üretici, meme implantıyla birlikte bir implant kartı sağlamak zorundadır. Kartta cihazın adı, seri ya da parti numarası, tekil cihaz kimliği (UDI), uyarılar, beklenen kullanım ömrü ve gerekli takip bilgileri yer alır; sağlık kuruluşu bu kartı hastaya verir [7]. Ayrıca kullanılan implant, Ürün Takip Sistemi’ne (ÜTS) hastanın kimlik bilgisiyle bildirilir [11]. Böylece olası bir ürün geri çağırmasında hangi hastada hangi protezin bulunduğu izlenebilir.
Kartınızı saklayın; ileride bir kontrol, değişim ya da başka bir ameliyatta protezinizin tam bilgisine ulaşmak için gerekir. Kartınız yoksa ameliyatın yapıldığı sağlık kuruluşundan protezinizin adını, boyutunu ve seri numarasını içeren kayıtları isteyebilirsiniz.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
- Ameliyattan sonraki günlerde bir memenin hızla büyümesi, gerilmesi ya da artan ağrı
- 38 °C ve üzeri ateş, memede kızarıklık veya kesi yerinden akıntı
- Aylar ya da yıllar sonra memede yeni ortaya çıkan şişlik, kitle veya sertlik
- Memenin şeklinde ya da boyutunda belirgin değişiklik
Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı olursa beklemeden 112’yi arayın.
Sık sorulan sorular
Meme protezi elle hissedilir mi?
Bu, doku kalınlığına, protezin boyutuna ve yerleşimine bağlıdır. İnce dokuda ve meme dokusu altına yerleştirilen protezlerde kenarlar daha kolay hissedilebilir.
Meme protezi kayar mı?
Protez zamanla yer değiştirebilir; damla protezler dönebilir. Doğru boyut ve cep hazırlığı bu riski azaltır, ancak tamamen ortadan kaldırmaz.
Meme protezi ömürlük mü?
Hayır. Protezler ömür boyu kullanılacak cihazlar olarak görülmez; ancak sorun çıkmadıkça belirli bir sürede değiştirilmeleri de zorunlu değildir [1].
Yeni nesil meme protezi ne demek?
Bu ifade genellikle kohezif jel dolgulu ve yüzey teknolojisi farklı güncel protezler için kullanılır. Tanımı standart değildir; önemli olan protezin dolgu, yüzey ve profil özellikleri ile güvenlik verileridir. Bazı protezlerde seri bilgisini taşıyan bir mikroçip bulunabilir; çipli olsun olmasın, protez bilgileriniz implant kartında ve ÜTS kaydında yer alır.
Meme protezi mamografiye engel mi?
Hayır, ancak çekimi zorlaştırabilir. Protezinizin olduğunu mutlaka bildirin; ek görüntüler gerekebilir.
Meme protezinin fiyatı ne kadar?
Sağlık hizmetlerinde tanıtım mevzuatı gereği internet sitemizde ücret bilgisi paylaşmıyoruz. Muayene sonrasında size özel bilgi verilir.
Kişisel değerlendirme
Kaynaklar
- U.S. Food and Drug Administration. Breast Implants – Certain Labeling Recommendations to Improve Patient Communication. Guidance, 29 Eylül 2020. fda.gov/media/131885
- Spear SL, Murphy DK. Natrelle round silicone breast implants: Core Study results at 10 years. Plast Reconstr Surg 2014;133(6):1354–1361. doi:10.1097/PRS.0000000000000021
- Caplin DA, Calobrace MB, Wixtrom RN, Estes MM, et al. MemoryGel breast implants: final safety and efficacy results after 10 years of follow-up. Plast Reconstr Surg 2021;147(3):556–566. doi:10.1097/PRS.0000000000007635
- Cheng F, Cen Y, Liu C, Liu R, et al. Round versus anatomical implants in primary cosmetic breast augmentation: a meta-analysis and systematic review. Plast Reconstr Surg 2019;143(3):711–721. doi:10.1097/PRS.0000000000005371
- de Boer M, van Leeuwen FE, Hauptmann M, Overbeek LIH, et al. Breast implants and the risk of anaplastic large-cell lymphoma in the breast. JAMA Oncol 2018;4(3):335. doi:10.1001/jamaoncol.2017.4510
- Tebbetts JB, Adams WP. Five critical decisions in breast augmentation using five measurements in 5 minutes: the high five decision support process. Plast Reconstr Surg 2005;116(7):2005–2016. PMID:16327616
- Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (Resmî Gazete 2.6.2021, sayı 31499 mükerrer), madde 18 ve Ek VIII kural 8. titck.gov.tr
- Coroneos CJ, Selber JC, Offodile AC, Butler CE, et al. US FDA breast implant postapproval studies: long-term outcomes in 99,993 patients. Ann Surg 2019;269(1):30–36. doi:10.1097/SLA.0000000000002990
- Türk Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği. BIA-ALCL hakkında kamuoyu bilgilendirmesi, 29.03.2017. plastikcerrahi.org.tr
- Cheng F, Dai S, Wang C, Zeng S, et al. Do breast implants influence breastfeeding? A meta-analysis of comparative studies. J Hum Lact 2018;34(3):424–432. doi:10.1177/0890334418776654
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Ürün Takip Sistemi Tekil Hareket Bildirimleri Kılavuzu, 2022. titck.gov.tr
- Spear SL, Baker JL Jr. Classification of capsular contracture after prosthetic breast reconstruction. Plast Reconstr Surg 1995;96(5):1119–1123. doi:10.1097/00006534-199510000-00018
- Vann RD, Riefkohl R, Georgiade GS, Georgiade NG. Mammary implants, diving, and altitude exposure. Plast Reconstr Surg 1988;81(2):200–203. doi:10.1097/00006534-198802000-00010
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
